امام علی (ع) می فرماید
۞ هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است. ۞
Wednesday, 21 October , 2020
امروز : چهارشنبه, ۳۰ مهر , ۱۳۹۹ - 5 ربيع أول 1442
شناسه خبر : 166
  پرینتخانه » سید یدالله یزدان‌پناه, کلام استاد تاریخ انتشار : 31 دسامبر 2017 - 0:24 | 65 بازدید | ارسال توسط :

کلام استاد؛ نوع تلقی فیلسوف مسلمان درباره‌ی بخش معرفتی دین

باسمه تعالی   فیلسوف مسلمان بر آن است که در بخش معرفتی دین، نوعی هستی‌شناسی قدسی عرضه شده است. با تعبیر «قدسی»، به نزاهت و خلوص از هر نوع خطا اشاره داریم؛ یعنی هر چه در دین آمده است، خالص و پیراسته از خطاست، حق است و مطابق با واقع. البته فیلسوف مسلمان بر پایه‌ی […]

باسمه تعالی

 

فیلسوف مسلمان بر آن است که در بخش معرفتی دین، نوعی هستی‌شناسی قدسی عرضه شده است. با تعبیر «قدسی»، به نزاهت و خلوص از هر نوع خطا اشاره داریم؛ یعنی هر چه در دین آمده است، خالص و پیراسته از خطاست، حق است و مطابق با واقع.

البته فیلسوف مسلمان بر پایه‌ی اصول و تحلیل‌های عقلی به این تلقی دست می‌یابد، نه اینکه از روی تقلید و تعبد آن را پذیرفته باشد. فیلسوف، از آن جهت که فیلسوف است، دین را فیلسوفانه می‌پذیرد و پس از پذیرش، در برابر آن خضوع می‌کند. برای نمونه، آنگاه که قرآن کریم در مورد خداوند سبحان می‌فرماید «والله یسمع تحاورکما»، فیلسوف می‌پذیرد که سمع حضرت حق در موطن دنیا تحقق دارد.

بنا بر این تلقی از دین، فیلسوف مسلمان برای بررسی مسائل هستی‌شناختی، به سراغ متون دینی نیز می‌آید و معارف هستی‌شناختی دین نزد او بسیار اهمیت می‌یابد و در برترین مرتبه می‌نشیند؛ زیرا او هستی‌شناسی دینی را هستی‌شناسی قدسی می‌داند. البته توجه به آموزه‌های هستی‌شناختی دین، گاه تنها در پشت صحنه‌ی کار فیلسوف مسلمان حاضر است و گاه افزون بر این، در جلوی صحنه‌ی کار او نیز حاضر می‌شود و در آثار او به چشم می‌آید.

از همین روست که اگر محصول تلاش عقلی فیلسوف مسلمان با آموزه‌ی دینی موافق نباشد، او حق را به جانب دین می‌بیند و خود را تخطئه می‌کند و به ناکافی بودن توان خود برای حل درست مسئله اذعان می‌کند. مثلا فیلسوف مسلمان در متن دینی می‌یابد که در معاد، لذت‌های صوری حسی نیز وجود دارد. حال اگر او نتواند به‌لحاظ عقلی این مسئله را نیز تثبیت کند، حقانیت آن را می‌پذیرد، هرچند نمی‌تواند آن مسئله را در فلسفه‌ی خود حاضر کند؛ زیرا مسئله‌ی فلسفی باید به‌گونه‌ی عقلی حل و فصل شود.

این‌گونه حرکت رفت و بازگشتی میان کار فلسفی و فهم آموزه‌های هستی‌شناختی دین، در دل کارهای فیلسوف مسلمان موج می‌زند، هرچند گاه بروز غلیظ ندارد. البته این‌گونه نیست که همه‌ی فیلسوفان در تمام مراحل فلسفه‌ی اسلامی توانسته باشند به‌قوت، دستاوردهای فلسفی خود را با آموزه‌های معارفی دین منطبق سازند. تثبیت آموزه‌های هستی‌شناختی دین به آهستگی در سیر فلسفه‌ی اسلامی انجام شده و رو به کمال رفته است [و این روند همچمنان ادامه دارد]. (برگرفته از دروس حکمت متعالیه استاد یزدان‌پناه، جلسه ۲۰)

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.