امام علی (ع) می فرماید
۞ هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است. ۞
Monday, 1 June , 2020
امروز : دوشنبه, ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹ - 10 شوال 1441
شناسه خبر : 171
  پرینتخانه » سید یدالله یزدان‌پناه تاریخ انتشار : 31 دسامبر 2017 - 0:25 | 25 بازدید | ارسال توسط :

نشست: عقل و دین در اختتامیه همایش بین‌المللی اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری

باسمه تعالی   همایش بین‌المللی اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری در خرداد ۱۳۹۳ برگزار شد و در پایان این همایش، میزگرد عقل و دین با حضور حجت الاسلام استاد سید یدالله یزدان پناه، دکتر محمد فنایی اشکوری، دکتر محمد لگنهاوسن ،پروفسور چالرز تالیافرو و پروفسور جیمز کلارک برگزار گردید. به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ جلسه اختتامیه همایش […]

باسمه تعالی

 

همایش بین‌المللی اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری در خرداد ۱۳۹۳ برگزار شد و در پایان این همایش، میزگرد عقل و دین با حضور حجت الاسلام استاد سید یدالله یزدان پناه، دکتر محمد فنایی اشکوری، دکتر محمد لگنهاوسن ،پروفسور چالرز تالیافرو و پروفسور جیمز کلارک برگزار گردید.

میزگرد عقل و دین در همایش اندیشه های فلسفی شهید مطهری

به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ جلسه اختتامیه همایش بین المللی اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری در مرکز همایش های دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.

این جلسه با دو میزگرد متوالی با موضوعات “عقل و دین” و “مسئله شر” و با حضور گسترده اندیشمندان داخلی و خارجی برگزار گردید.

اولین میزگرد با موضوع “عقل و دین” برگزار شد که دبیر این جلسه دکتر محمد لگنهاوسن و اعضای میزگرد پروفسور چالرز تالیافرو، حجت الاسلام استاد سید یدالله یزدان پناه، پروفسور جیمز کلارک و دکتر محمد فنایی اشکوری بودند.

دکتر لگنهاوسن در ابتدا با بیان اینکه عمل‌های مربوط به عقل هنجاری هستند؛ چند سوال مطرح کرد و از اعضای میزگرد پاسخ آنها را خواست.

۱٫ ارتباط بین هنجارها و هنجارهایی که حاکم بر کارهای مربوط به ایمان است چیست؟
۲٫ پیش بینی شما برای الهیات طبیعی برای قرن ۲۱ میلادی چیست؟
۳٫ با توجه به اینکه استاندارهای عقلانیت تحت سنت‌های عقلی هستند؛ سنت‌های پیش فرض دین دار را چگونه می‌توان ملاک های دین داری دانست؟
۴٫مردم بسیار می‌گویند ایمان مربوط به قلب و عقل مربوط به سر است. آیا این درست است؟
۵٫ آیا حقیقت‌های تازه این ادعا را حمایت می‌کند که قوت ایمان به توان استدلال کسی ارتباط دارد؟

در ادامه پاسخ هر یک از اعضای میزگرد را به طور مختصر بیان شده است:

پروفسور چالرز تالیور
از لحاظ منطقی معمولا می‌گوییم پرسش بر پاسخ مقدم است ولی در هنگام کودکی ما با اعتماد عمل می‌کنیم و پس از رسیدن به بلوغ می‌توانیم شک کنیم و با جستجو به پاسخ‌ها برسیم. و این جریان تا اندازه‌ای طبیعی است ولی همانطور که شهید مطهری می‌گوید شک جای ماندن نیست زیرا خود شک هم جای مشخصی ندارد.

دکتر فنایی اشکوری
علم سرمایه ذاتی ما نیست و باید آن را کسب کنیم. ولی اگر قرار باشد در شک بمانیم و از طرفی ایمان سبک زندگی ما باشد؛ تا زمانی که در شک هستیم نمی‌توانیم براساس ایمان حرکت و عمل کنیم.

ایمان از امور التفاطی است و نسبت به متعلق ایمان باید معرفت داشته باشیم. ما می‌توانیم براساس شهود و تجربه عقلی هم معرفتی را بیابیم. شهید مطهری می‌فرماید خدا آگاهی، بخشی از ذات ماست و ما با تعقل و استفاده از وحی آن معرفت فطری و الهی را که در وجود و خلقت مان است سرشته می‌کنیم و به کمال می‌رسانیم.
بنابراین ایمان کاملا مبتنی بر عقل نیست و بهتر است بگوییم ایمان مبتنی بر معرفت است که یکی از راه‌های کسب معرفت عقل است.

حجت الاسلام سید یدالله یزدان پناه

عقل قوه‌ای در انسان است که در همه افراد بطور یکسان وجود دارد. و هرکس که این بنیان ابتدایی در تمامی انسان ها را زیر سوال برد، به شکل صوری بسیاری امور را نفی کرده است. زیرا در مسائل جاری زندگی این نفی کردن ممکن نیست.

باید قبول کرد که ایمان با صرف استدلال به دست نمی‌آید ولی عقل در آن هم لازم است. تحلیلی از ایمان هم باید داشته باشیم که ایمان افزون بر معرفت یک گره قلبی نیز هست.

ممکن است کسی از سر عناد با حق بجنگد ولی خود می‌داند آنی را که حق بوده زیر پا گذاشته؛ پس در راه ایمان به معرفت نیاز داریم ولی در کسب معرفت نمی‌توان پای عقل را کنار گذاشت.

پروفسور جیمز کلارک
دیگران درباره اعتقاد عقل و ایمان به توافق رسیده‌اند ولی من دیدگاهی متفاوت دارم.
از نظر من عقل چیزی است که ما براساس برهان یا استتناج به نتیجه برسیم.
اکثریت ما به امور زیادی بدون برهان اعتقاد داریم. فرض اینکه مردم عادی تماما فیلسوف شوند و فیلسوفان هم مردم عادی هستند و نیازی به استتناج نداریم.

پروفسور چالرز تالیور
تعریفاتی که ما برای اصطلاحات مختلف بکار می‌بریم می‌تواند در جواب برای سوالات تاثیر بسیاری داشته باشد.
اینکه بگوییم عقل فقط استتناج است گمراه کننده است. من هم قبول دارم که اول باید به کسی اعتماد داشته باشیم و بعد استتناج کنیم. ما باید ابتدا فهمی داشته باشیم ولی این معرفت باید در ابتدا بیاید.
ارتباط بین عقل و عقلانه بودن گاهی قطع می‌شود. مثل وقتی که براساس چیزی که معلوم است کار می‌کنیم که در آن موقعیت امر صرفا عاقلانه است.
امنیت شرط لازم برای فلسفه است. زیرا سعی می‌کنیم همدیگر را فریب ندهیم و ما نیاز به برهان و استتناج دهیم. مانند کشتار مسلمانان توسط صرب ها در بوسنی بر این اساس که مسلمانان حضرت مسیح را کشتند در صورتی که حضرت مسیح قبل از اسلام ظهور کرده بود.
اگر با خرد و حکمت دوست هستیم وظیفه داریم دلایل مربوط به اعتقاد خود را به دیگران نیز ارائه دهیم و باید به سوالات دیگران جواب دهیم.

استاد یزدان پناه در ادمه پاسخ به سوالات پروفسور کلارک بیان داشت: قوه عاقلانه در وجود همه انسان‌هاست و وظیفه اش تنها برهان آوری نیست. عقل یک قوه است و کنش‌های متعدد دارد که یکی از آنها برهان است.
بعضی‌ها فیلسوفان را به ماشین حساب تشبیه می‌کنند. شاید به نحوی این تشبیه درست باشد زیرا یک فیلسوف به دنیال یافتن حقیقت است و یافتن این حقیقت بسیار شیرین است.

کلارک
در حال حاضر در غرب معلوم است که کسی استتناج و برهان عقلی برای ایمان ندارد. وقتی کسی رفتار نامعقولی انجام می‌دهد نشان دهنده اعتقاد کاذب او نیست. گاهی اوقات کسی می‌تواند به صورت عاقلانه نیز اعتقاد کاذب داشته باشد. مانند اعتقاد سالیانه مردم به صاف بودن کل زمین.
منبع این گزارش

 

 

 

♦️ گزارشی دیگر از میزگرد مزبور:

گزارشی از همایش عقل و دین در همایش بین المللی استاد شهید مرتضی مطهری
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی قم فردا، در مراسم اختتامیه همایش بین المللی اندیشه‌های فلسفی استاد مرتضی مطهری که پنجشنبه شب برگزار شد میزدگرد عقل و دین با حضور پرفسور چارلز تالیور، حجت الاسلام والمسلمین سید یدالله یزدان پناه، پرفسور جیمز کلارک و دکتر محمد فنایی اشکوری به ریاست محمد لگنهاوسن برگزار شد.

در این میزگرد پروفسور جیمز کلارک استاد فلسفه دانشگاه نوتردام آمریکا عنوان کرد: عقل چیزی است که باید با استنتاج و برهان به آن رسید اما باید به این سئوال پاسخ داد که تا چه حد استنتاج و برهان لازم است تا اعتقادات ما ایمان عقلانی محسوب شود.
وی با بیان اینکه اموری مانند جهان خارج نیازی به استنتاج ندارند گفت: بسیاری از اعتقادات نیازی به استنتاج ندارند چرا که یا بدیهی هستند یا در هاله‌ای از شبهات هستند البته اگر به دنبال برهان و استنتاج هر موضوع باشیم آن زمان ما الهی نیستیم بلکه برهانی هستیم.
جیمز کلارک مطرح کرد: در آمریکا و اروپا دلیل عقلی برای دین وجود ندارد برای همین سالهاست که دین باید از خود در برابر این اتهام که برهانی نیست دفاع کند.

پروفسورچارلز تالیور فیلسوف آمریکایی نیز در میزگرد عقل و دین اعلام کرد: استنتاجی دانستن عقل گمراه کننده است. نمی‌توان عقل را به استنتاج نسبت داد. گاهی اوقات کارهایی انجام می‌دهیم که عاقلانه است ولی نیازی به برهان هم ندارد.
تالیور خاطرنشان کرد: فلسفه یعنی داشتن خرد و حکمت برای ارائه دلیل مناسب به مسائل نه استنتاج و حساب گری. البته به برهان و استنتاج نیاز داریم ولی نه در همه موارد مانند کارهای بدی که مردم انجام می‌دهند دلیل می‌آوریم که کار آنها اشتباه بوده است.
وی با بیان اینکه شهود عرفانی می‌تواند عقلانی شود چون با شهود بعضی مسائل برای ما روشن می‌شود گفت: فیلسوفان وظیفه دارند برای دیگران این مسائل را روشن کرده و جواب آنها را بدهند.

دکتر محمد فنایی اشکوری نیز در این نشست اظهار کرد: ایمان مبتنی بر معرفت معتبر است. رسیدن به معرفت معتبر، راه های گوناگونی دارد که یکی از آنها راه عقلی است.  البته تنها کار عقل استدلال نیست. استدلال نیز لازم نیست همیشه به زبان فنی فلسفی بیان شود. هر اعتقادی نمی تواند مبتنی بر استدلال باشد. حتی کسانی که به استدلال معتقدند قبول دارند که در مسائل بدیهی نیازی به استدلال داریم. آنچه مهم است این است که باور باید موجه باشد. حال یا بدیهی است، یا شهودی است، یا تجربی است و یا استدلالی است.
وی در ادامه گفت: بسیاری از ایمان گرایان غربی راه دین را از راه عقل و استدلال جدا می کنند. ما با این رویکردموافق نیستیم. بااینکه عقل را تنها راه معرفت نمی دانیم اما دین را عقلانی می دانیم. اولا باورهای بنیادی دینی ما استدلالی هستند. ثانیا مجموعه تعالیم دینی سازگار با عقل است. اما البته لازم نیست برای هر آموزه ای استدلال عقلی محض داشته باشیم.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: با اینکه آموزه های دینی عقلانی هستند، اما لازم نیست هر باوری مبتنی بر استدلال عقلی باشد. اما یک استدلال عقلی در زیربنای همه معارف دینی وجود دارد. وقتی خداوند را به عنوان عالم  حکیم مطلق می شناسیم و وحی را سخن اومی دانیم، ضرورتا به حقانیت همه آموزه های دینی ایمان می آوریم و نیازی نمی‌بینیم که برای تک تک آنها دلیل و برهان بیاوریم.

حجت‌الاسلام والمسلمین سید یدالله یزدان پناه نیز با بیان اینکه انسان‌ها باید به سمت عقل برهانی و استدلالی بروند گفت: قوه عاقله یک واقعیت انسانی بوده که در همه انسان‌ها وجود دارد و کار آن فقط آوردن برهان نیست. وی خاطرنشان کرد: عقل اولیه در همه انسان‌ها ثابت است و آوردن برهان امری فطری و همگانی است که در همگان وجود دارد ولی کار تخصصی در این زمینه که فیلسوفان انجام می‌دهند موجب افزایش دانش می‌شود و در همین راستا دین اسلام می‌گوید لزومی ندارد همه فیلسوف باشند ولی اگر بشوند نسبت به دیگران برتر هستند.
یزدان پناه با تائید سخن تالیور که فلسفه همان حکمت و خرد است، گفت: فلسفه کارش رساندن انسان‌ها به واقعیت است، برخی از فیلسوفان آنقدر غرق در استدلال شده‌اند که به دنبال اثبات همه مسائل با استدلال هستند در صورتی که خاصیت فلسفه این نیست.
در پایان این میزگرد چارلز تالیور فیلسوف آمریکایی در مورد شهید مطهری عنوان کرد: شهید مطهری بیش از آنکه فیلسوفی شهید در راه ایمان باشد شهید در راه عشق به خرد است.
(به نقل از وبسایت دکتر محمد فنایی اشکوری)

 

♦️ دو گزارش دیگر از این میزگرد:

گزارش خبرگزاری فارس

 

گزارش خبرگزاری ایرنا

 

کلیپ کوتاهی از این نشست و معرفی کتاب حاوی مشروح مباحث مطرح شده در میزگرد عقل و دین و میزگرد مسئله‌ی شر:

 

دریافت این کلیپ

 

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : دیدگاه‌ها برای نشست: عقل و دین در اختتامیه همایش بین‌المللی اندیشه‌های فلسفی شهید مطهری بسته هستند

مجوز ارسال دیدگاه داده نشده است!

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.